การเตรียมอาหารสัตว์น้ำ

การเตรียมอาหารสัตว์น้ำ ไม่ว่าจะเป็นอาหารผงหรืออาหารเม็ด ควรระวังในเรื่องเกี่ยวกับความสะอาด กลิ่นและรสชาดของอาหาร ขนาดและรูปร่างที่เหมาะสมกับสัตว์นํ้าแต่ละชนิด และข้อสำคัญไม่ควรทำลายวิตามินที่อยู่ในอาหาร โดยทั่วไปแล้วสูตรอาหารปลาควรประกอบด้วย
โปรตีน    ร้อยละ    20-60
ไขมัน        ร้อยละ    4-18
แป้ง        ร้อยละ    10-50
พลังงาน    ประมาณ    3,000 กิโลแคลอรี
วิตามินและเกลือแร่พอประมาณ
อย่างไรก็ตาม ได้มีการคิดค้นสูตรอาหารสำหรับเลี้ยงสัตว์น้ำขึ้นมาหลายสูตร เพื่อให้เหมาะสมกับชนิดและขนาดของสัตว์น้ำ ซึ่งผู้เลี้ยงสามารถดัดแปลงเพื่อลดต้นทุน โดยใช้วัสดุท้องถิ่นที่มีราคาถูกแทนได้ โดยปรับปริมาณของวัสดุให้ได้คุณค่าตามตัวอย่าง สูตรอาหารปลาชนิดต่างๆ ที่แนะนำโดยกรมประมง ดังต่อไปนี้
ตารางสูตรส่วนผสมของวัสดุอาหารสำหรับเลี้ยงปลานิล

วัสดุอาหาร

น้ำหนัก(%)

ปลาป่นอัดน้ำมัน

12

กากถั่วลิสงป่น

6

รำละเอีด

41

ปลายข้าวบด หรือมันเส้นบด

40

วิตามิน+เกลือแร่

1

รวม

100

ตารางสูตรส่วนผสมของวัสดุอาหารสำหรับเลี้ยงพ่อแม่ปลาสวาย ปลาไน และปลายี่สกเทศ

วัสดุอาหาร

น้ำหนัก(%)

ปลาป่นอัดน้ำมัน

16

กากถั่วลิสงป่น

24

กากถั่วเหลืองป่น

14

รำละเอียด

30

ปลายข้าวบด หรือมันเส้นบด

15

วิตามิน+เกลือแร่

1

รวม

100

ตารางสูตรส่วนผสมของวัสดุอาหารสำหรับเลี้ยงปลาตะเพียน

วัสดุอาหาร

น้ำหนัก(%)

ปลาป่นอัดน้ำมัน

12

กากถั่วลิสงป่น

23

รำละเอียด

40

แป้งหรือข้าว

20

ใบกระถินป่น

4

วิตามิน+เกลือแร่

1

รวม

100

ตารางสูตรส่วนผสมของวัสดุอาหารสำหรับเลี้ยงปลาดุกขนาดใหญ่

วัสดุอาหาร

น้ำหนัก (%)

ปลาป่นอัดน้ำมัน

17.0

กากถั่วเหลืองป่น

17.0

กากถั่วลิสงป่น

18.4

รำละเอียด

22.0

ปลายข้าว

24.0

วิตามิน+แร่ธาตุ

1.6

รวม

100

ตารางสูตรส่วนผสมของวัสดุอาหารสำหรับเลี้ยงปลาดุกขนาดเล็กถึงปลาดุกขนาดกลาง

วัสดุอาหาร

น้ำหนัก(%)

ปลาป่นอัดน้ำมัน

23.0

กากถั่วเหลือง

23.0

กากถั่วลิสง

23.0

รำละเอียด

14.0

ปลายข้าว

15.4

วิตามิน+แร่ธาตุ

1.6

รวม

100

ตารางสูตรส่วนผสมของวัสดุอาหารสำหรับเลี้ยงลูกปลาไน ลูกปลาตะเพียนและลูกปลานิล

วัสดุอาหาร

น้ำหนัก(%)

ปลาป่นอัดน้ำมัน

30

รำละเอียด

45

กากถั่วป่น

24

วิตามิน+แร่ธาตุ

1

รวม

100

ก่อนผสมอาหารควรร่อนวัสดุอาหารที่เตรียมไว้ด้วยตะแกรงเบอร์ 16 หรือ 16×16 ช่องต่อตารางนิ้ว แล้วนำเข้าเครื่องผสมอาหารนาน 8-10 นาที ให้ลูกปลากินในรูปผง
ตารางสูตรส่วนผสมของวัสดุอาหารสำหรับเลี้ยงลูกปลาดุกด้าน ลูกปลาดุกอุย และลูกปลาช่อน

วัสดุอาหาร

น้ำหนัก(%)

ปลาป่นอัดน้ำมัน

56.0

รำละเอียด

12.0

กากถั่วลิสงป่น

12.0

แป้งเหนียว

14.0

น้ำมันปลา

4.0

วิตามิน+แร่ธาตุ

1.6

สารเหนียว

0.4

รวม

100

ผสมอาหารทั้งหมดในเครื่องผสมอาหารนานประมาณ 8-10 นาที ผสมน้ำเย็น 30% โดยน้ำหนัก แล้วขยำปั้นเป็นก้อนให้ลูกปลากิน
ตารางสูตรส่วนผสมของวัสดุอาหารสำหรับเลี้ยงลูกปลาดุก ปลาช่อน และปลาบู่ทราย

วัสดุอาหาร

น้ำหนัก(%)

ปลาเป็ดบด

60

แป้งบด

19

รำละเอียด

20

วิตามิน+เกลือแร่

1

รวม

100

ผสมวัสดุอาหารทั้งหมด โดยการใช้เครื่องโม่ปลาแล้วเก็บใส่ไห หรือโอ่งปิดฝาให้แน่น
ตารางสูตรส่วนผสมของวิตามินชนิดต่างๆ ที่ใช้ผสมในอาหารปลา

วัสดุอาหาร

ปริมาณต่ออาหารปลา 1 ตัน

วิตามินเอ

12000000 หน่วยสากล

วิตามินดี 3

4000000 หน่วย

วิตามินบี 2

8 กรัม

D-Pantothenic Acid

24 กรัม

Choline Cholide

1400 กรัม

Niacin

100 กรัม

วิตามินอี

100 กรัม

วิตามินเค

4 กรัม

วิตามินซี

500 กรัม

Folic Acid

1 กรัม

วิตามินบี 6

20 กรัม

วิตามินบี 1

5 กรัม

BHT (สารกันหืน)

50 กรัม

ตารางส่วนผสมของแร่ธาตุชนิดต่างๆ ที่ใช้ผสมในอาหาร

ชื่อ

ปริมาณ(กก.)ต่ออาหารปลา 1 ตัน

NaCl

3

KCl

1

MgSO4

1.4

Ferric Citrate

0.2

MnSO4

0.25

Kl

0.01

ZnCO3

0.13

CuSO4

0.01

Dicalcium Phosphate

6.00

ตารางส่วนผสมของวัสดุอาหารสำหรับเลี้ยงกุ้งก้ามกราม

วัตถุดิบอาหาร

สูตรที่(%)

1

2

3

4

5

ปลาป่น

20.3

10.00

20.00

25.00

9.70

ปลายข้าว

25.50

รำข้าว

25.50

10.00

10.00

34.00

ข้าวโพด

17.30

26.50

26.00

กากถั่วลิสง

5.00

กากถั่วเหลือง

21.00

5.00

22.00

35.00

43.70

ถั่วเหลืองเมล็ด

15.00

ข้าวฟ่าง

มันสำปะหลัง

เลือดป่น

หางนมผง

2.00

1.90

เปลือกกุ้งป่น

20.00

25.50

2.70

เนื้อป่น

ใบกระถินป่น

5.00

3.00

กากมะพร้าว

ส่าเหล้า

20.00

กากน้ำตาล

ไดแคลเซียมฟอสเฟต

1.00

1.00

พรีมิกซ์

1.00

0.25

สารเหนียว

1.00

0.25

*

*

อื่นๆ

*

*

*

*

*

โปรตีนโดยประมาณ(%)

35

25

35

30

31

-ไม่มี
*ตามความเหมาะสม
ตารางสูตรอาหารเลี้ยงกุ้งทะเล

วัตถุดิบอาหาร

สูตรอาหารกุ้งทะเลที่(%)

1

2

3

4

5

6

7

8

9

ปลาป่น

30.00

10.00

20.00

40.00

38.00

12

16

12

30

ปลายข้าว

12.00

32.80

10.00

40

15

20

รำข้าว

15.00

10.00

20.00

7.40

41

30

40

45

ข้าวโพด

5.00

กากถั่วลิสง

6

24

23

กากถั่วเหลือง

25.00

30.00

22.00

14

24

ถั่วเหลืองเมล็ด

15.00

10.00

37.00

มันสำปะหลัง

3.00

เปลือกกุ้งป่น

10.00

8.00

เนื้อป่น

6.00

ใบกระถินป่น

5.00

5.00

10.00

4

ส่าเหล้า

2.00

ไดแคลเซียมฟอสเฟต

3.00

1.00

1.00

พรีมิกซ์

*

*

*

1

1

1

1

สารเหนียว

1.00

*

*

*

อื่นๆ

*

*

*

*

*

โปรตีนโดยประมาณ(%)

31

31

40

37

หมายเหตุ     – ไม่มี
*ตามความเหมาะสม
*นํ้ามันตับปลา 4.6 เปอร์เซนต์
สารเหนียวได้แก่ นาฟฟิน รำถั่วเขียว กล้วยน้ำว้าสุก
สูตร 6 ใช้เลี้ยงปลานิล สูตร 7 ใช้เลี้ยงแม่ปลาสวาย และปลายี่สกเทศได้ด้วย
นักวิชาการหลายท่านแนะว่า ควรให้อาหารปลาและกุ้งมากกว่าปริมาณความต้องการอาหารเพื่อการดำรงชีพประมาณ 3 เท่าขึ้นไป เพื่อให้ปลาและกุ้งมีโอกาสใช้อาหาร เพื่อการเจริญเติบโตได้อย่างเต็มที่ อย่างไรก็ตาม วิธีการให้อาหารดังกล่าวนี้ เป็นวิธีที่ยุ่งยากเนื่องจากมีปัจจัยที่เกี่ยวข้องมาก ควรใช้วิธีการให้อาหารตามขนาดของสัตว์นํ้า โดยใช้หลักว่าสัตว์นํ้าขนาดเล็กจะให้อาหารตามเปอร์เซ็นต์ของนํ้าหนักตัว คือเริ่มต้นตั้งแต่ 12 % ของนํ้าหนักตัวแล้วค่อยๆ ลดลง เมื่อสัตว์น้ำค่อยๆ โตขึ้น จนถึง 3 % ของนํ้าหนักตัวเมื่อโตเต็มวัย ในทางปฏิบัติผู้เลี้ยงมักใช้วิธีการให้อาหารโดยคิดนํ้าหนักรวมของสัตว์น้ำทั้งบ่อ ด้วยวิธีสุ่มตัวอย่างสัตว์นํ้า แล้วหาค่าเฉี่ลยนํ้าหนักสัตว์น้ำทั้งบ่อ เช่น ปลาดุกขนาดกลาง 10,000 ตัว สุ่มจับมาชั่งเพื่อหานํ้าหนักเฉลี่ยตัวละ 8 กรัม ดังนั้นทั้งบ่อจะคิดนํ้าหนักปลาทั้งหมดได้ 80 กิโลกรัม อาหารที่ให้ไม่เกิน 5 เปอร์เซนต์ของนํ้าหนักปลาทั้งหมด เท่ากับ 80 X 5 + 100 = 4กิโลกรัม เมื่อสัตวน้ำโตขึ้นอาจลดปริมาณการให้อาหารลงเหลือเพียง 3 เปอร์เซนต์ของนํ้าหนักตัว โดยค่อยๆ ลดลงทีละน้อย
ที่มา:สุภาพร  สุกสีเหลือง

   

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

12 + six =